Kolerik ve Melankolik: Dört Saniyelik Cevap ve Dört Günlük Cevap

Bir kolerikle bir melankoliği aynı odaya koyun, önlerine bir sorun bırakın. Beş dakika izleyin, muhtemelen hangisinin hangisi olduğunu ayırt edemezsiniz. İkisi de aynı biçimde susar. İkisi de meseleyi ciddiye alır. İkisinin de kafasında çoktan bir görüş oluşmuştur ve biri kaşlarını çattı diye o görüşten vazgeçmezler. İkisi de eski dille kurudur ve kuru demek, bir şey bir kere biçim aldı mı o biçimi korur demektir. Mizaç testini çözen bunca insanın hangisi olduğunu şaşırmasının sebebi budur.

Fark ancak saate baktığınızda ortaya çıkar. İkisine de ne düşündüklerini sorun. Biri dört saniyede cevap verir. Öteki dört günde cevap verir, ya da dört gün gibi gelen dört dakikada, ve onun cevabı daha iyidir.

İkisi de kuru, kafa karışıklığı buradan başlıyor

Klasik şemada kuruluk soğukluk ya da duygusuzluk demek değildir. Bir tepkinin nasıl donduğunu anlatır. Kuru mizaç bir konum alır ve o konum sertleşir. Odanın sunduğu kabın biçimini almaz, çalkalanıp durmaz.

Bu yüzden Kolerik ile Melankolik birbirine karıştırılan koca bir huy ailesini paylaşır. İkisini de vardıkları sonuçtan laf kalabalığıyla döndüremezsiniz. İkisinin de bir şeye inanmak için grubun onayına ihtiyacı yoktur. İkisi de kin tutabilir, tutuş biçimleri farklı olsa da. İkisine de havadan sudan konuşmak hafiften yorucu gelir. Herkesin uyumlu davrandığı bir toplantıda planın tutmayacağını içinden fark eden de yine bu ikisidir.

Elinizdeki tek veri "güçlü fikirlerim var ve sosyal baskıyla eğilmiyorum" ise, öğrendiğiniz şey kuru olduğunuzdur. Bu ikisinden hangisi olduğunuzu öğrenmiş sayılmazsınız.

Dört saniyelik cevap ve dört günlük cevap

Sıcaklık hızdır. Kolerik sıcak ve kurudur, yani konum çabuk oluşur, sonra donar. Melankolik soğuk ve kurudur, yani konum ağır ağır oluşur, sonra aynı sertlikte donar.

İkisinin bir konuşmayı nasıl açtığına bakın. Kolerik doğrudan sonuçla açar. "Bu yanlış, bunun yerine şunu yapacağız." Gerekçe, sorarsanız sonra gelir. Melankolik bir soruyla açar, genelde dar bir soruyla, ve bu havadan sudan bir soru değildir. Yoklama yapıyordur. Hiçbir şeye bağlanmadan önce, az önce kullandığınız kelimeyle tam olarak neyi kastettiğinizi bilmek ister.

Karar vermek de aynı biçimde ayrışır. Kolerik, karar mümkün hâle geldiği anda, bazen biraz öncesinde karar verir ve o kararı verilmiş sayar. Meseleyi yeniden açmak ona geri gitmek gibi gelir. Melankolik ise incelenmemiş tek bir ihtimal kaldıkça karar vermez, ve incelenmemiş bir ihtimal hemen her zaman vardır. Melankolikten bilgisayar seçmesini isteyin, size karşılaştırma tablosu gelir. Kolerikten isteyin, size bilgisayar gelir.

İkisi de bedava değildir. Koleriğin hızı gerçek bir mevzi kazandırır, bakmadığı üçüncü seçeneğe mal olur. Melankoliğin özeni herkesin kaçırdığını yakalar, yakalamanın işe yarayacağı zaman aralığına mal olur.

Anlaşmazlık, ve yanılmak

Anlaşmazlık, birbirlerine benzemeyi tamamen bıraktıkları yerdir.

Kolerik yüksek sesle, o anda, yüzünüze karşı itiraz eder. Sesini biraz yükseltir, sözünüzü keser, kırıcı olanı söyler. On dakika sonra onun için mesele kapanmıştır ve hâlâ kırgın olmanıza gerçekten şaşırır. O planı tartışıyordu. Sizin de bunu anladığınızı sanmıştı.

Melankolik gecikmeli itiraz eder. Odada donup kalır, neredeyse hiçbir şey söylemez, koleriğin onay diye okuduğu şey budur. Onay değildir. Uzun ve sessiz bir muhasebenin başıdır. İtiraz üç gün sonra gelir, olgunlaşmış, delilleriyle beraber, ve genelde haklıdır, karşılığı da yoktur.

Yanılmayı izlemek daha zordur. Yanılan kolerik hızla, bazen fazla hızla yoluna devam eder, rotayı düzeltir ama düzelttiğini pek ağzına almaz. Bu, kibir gibi görünür. Çoğu zaman ise dikkatini çoktan çözüme harcamış olmasındandır. Yanılan melankolik ise yoluna devam etmez. Hatayı saklar, evirir çevirir, kalıcı bir yere kaydeder. Dokuz ay sonra, herkes o hatanın olduğunu unutmuşken, o hâlâ ayrıntısıyla anlatabilir.

Kötü bir hafta da aynı biçimi gösterir. Kolerik sesini yükseltir, koşuşturur, bir şeye yüklenir, geç saate kadar çalışır, hak etmeyen insanlara ters çıkar ve o havayı hareketle yakıp bitirir. Melankolik sessizleşir, işleri iptal eder, içine kapanır, tamamen anlaşılana kadar meselenin başında oturur. Koleriğin yolu çıkarken etrafa zarar verme riski taşır. Melankoliğin yolu hiç çıkamama riski taşır.

İkisi birlikte çalışınca

Bu ikili iyi çalışır ve tek bir tahmin edilebilir yerde çuvallar.

Kolerik analiz bitmeden harekete geçer, çünkü analiz zaten hiç bitmez. Melankolik bunu yok sayılmak diye yaşar ve analizini sunmayı bırakır. Kolerik de sessizliği rıza sayar. Sonra proje tam da melankoliğin ilk hafta gördüğü, ikinci hafta sözü kesildiği için bir daha tekrarlamadığı sorunun içine girer. Artık melankolik küskündür, kolerik hazırlıksız yakalanmıştır, ikisi de kendini sonuna kadar haklı hisseder.

Melankoliğin sessizliği onay değildir, koleriğin hızı da küçümseme değildir.

Koleriğe somut öneri: toplantının sonunda "itirazı olan var mı?" diye sormayı bırakın. O soru melankolikten hiçbir şey çıkarmaz, çünkü itirazı henüz hazır değildir ve sipariş üzerine uydurmaz. Onun yerine ertesi sabah yazıyla sorun ve bir tarih verin. Gerçek cevabı alırsınız.

Melankoliğe somut öneri: itirazınız karardan sonra gelirse değerinin çoğunu yitirir. Yarım hâlini, daha yarımken sesli söyleyin. "Tedarikçi konusunda içimi kemiren bir şey var, henüz adını koyamıyorum, perşembeye kadar süre ver" deyin. Kolerik, tarihi belirtilmiş bir kaygıya saygı duyar. Kullanılamayacak kadar geç gelen bitmiş bir rapora duymaz.

Neredeyse kimse bunlardan yalnızca biri değil

Bu sayfayı okuyanların çoğu iki kutu arasında seçim yapmıyor. Karışımlar ve özellikle bu ikisi sık karışır, çünkü doğalarının yarısı zaten ortaktır. Melankolik damarı olan kolerik yaygındır: hızla karar veren, sonra gecenin ikisinde o kararı rahat bırakamayan insan. Kolerik damarı olan melankolik de yaygındır: dikkat, dikkat, dikkat, sonra bir anda ve dönüşü olmayacak biçimde kesin karar.

Bu sayfanın iki yarısında da kendinizi gördüyseniz sebebi büyük ihtimalle budur, ve bir etikete yerleşmeden önce karışımlar yazısını okumaya değer. Hüküm değil de kaba bir başlangıç noktası istiyorsanız, test onu verir.

Dürüst özet kısa. İkisi de biçimini korur. Biri o biçimi saniyeler içinde alır ve savunur. Öteki ağır ağır alır ve bir daha bırakamaz. Gerisi buradan çıkar.